Over Diabetes

In den beginne ver voor Christus bestond deze ziekte “ Diabetes” al. Men wist er geen raad mee en mensen leden onder deze ziekte. Van alles werd geprobeerd van kruidendrankjes tot aderlaten.  Maar gelukkig door constante onderzoek is de wereld op een punt gekomen waar mensen oud kunnen worden met diabetes.  Meer onderzoek is nodig omdat er nog steeds te veel mensen over de gehele wereld met deze ziekte te kampen hebben en de complicaties te grote gevolgen hebben op de kwaliteit van het leven.

Uit recent onderzoek blijkt dat wereldwijd 347 miljoen mensen diabetes hebben. in 2030 verwacht men dat 438 miljoen mensen diabetes zullen hebben. Dat is 8% van de wereldbevolking.

In zuid en Centraal Amerika stond de teller voor 2015 op 29,6 miljoen en verwacht wordt dat 48,8 miljoen mensen in 2040 aan diabetes zullen lijden.  

 

Geschiedenis Diabetes Mellitus

De naam Diabetes is in periode tussen 250-150 voor christus bedacht door een Griekse arts Apollonius van Memphis. Diabetes betekent letterlijk ‘doorstroming’.  In die periode bleek al dat een van de symptomen veel plassen was. De patiënten verloren meer vocht, door veel plassen, dan ze konden drinken. Later werd door een Britse arts Thomas Willis in 1675  mellitus (diabetes mellitus) aan toegevoegd, hetgeen betekent honingzoete doorstroming.  Deze naam is bedacht vanwege zoete urine. De zoete smaak van de urine werd reeds eerder voor 1675 door oude indianen ontdekt. In 1776 werd door een Britse arts Dobson  de aanwezigheid van suiker in de urine en in het bloed bevestigd. Later na vele studies en onderzoeken zijn verschillende experimentele medicaties verschenen. En rond 1857 werd door de Franse arts Claude Bernard  de rol van de lever in glycogenesis, en het concept dat diabetes te wijten is aan een overmate glucose. In 1929 ontdekte de Canadese arts/chirurg Frederick Banting en arst/chirurg Charles Best (Scoltland) de rol van de pancreas in pathogenesis van diabetes. En in 1995 na vele onderzoeken omtrent medicatie kwamen de orale medicatie Tolbutamide en Carbutamide op de markt. In dezelfde periode bleek uit onderzoek het belang van juiste voeding.

 

Maar wat is Diabetes?

Diabetes is een chronische metabole ziekte waarbij het lichaam niet instaat is of niet voldoende instaat is om insuline te produceren. Insuline is een hormoon die door de pancreas of alvleesklier wordt geproduceerd. De pancreas of alvleesklier is een orgaan in het lichaam. In de voeding zitten voedingstoffen die het lichaam nodig heeft om goed te functioneren. Een van deze voedingstoffen zijn de koolhydraten. Deze koolhydraten worden verteerd en komen als glucose via de dunne darm in het bloed terecht. De koolhydraten zijn nodig om het lichaam te voorzien van energie. Wanneer er te veel aan glucose in het bloed is zorgt de pancreas of alvleesklier ervoor om insuline te produceren. De insuline zijn de sleutels die de celdeuren openen om het te veel aan glucose in het bloed op te slaan in de spieren en lever als reserve. Bij diabetes wordt onvoldoende of geen insuline geproduceerd. Er blijft dan te veel glucose in het bloed achter, dit heet hyperglycaemie.

 

Hoe meet je de waarden

Door een vingerprik of door bloedafname door een laboratorium worden de waarden gemeten. Wanneer er te veel glucose in het bloed wordt gemeten heet dit hyperglycaemie. Bij een nuchtere waarde boven de 7 mmol/l spreekt men van diabetes. de klachten kunnen verschillen. Men heeft vaak last van veel plassen, veel dorst en droge mond, vermoeidheid, soms ook gewichtsverlies of hoofdpijn.

Wanneer er te weinig glucose in het bloed gemeten wordt heet dit hypoglycaemie, of ook wel hypo genoemd. Dit  ervaart men  bij een waarde lager dan 4 mmol/l.  Een slechte intake van de voeding is een van de oorzaken.  De klachten die kunnen optreden zijn trillen, hartkloppingen, zweten, misselijkheid, hoofdpijn, vermoeidheid, slechte humeur, honger of een koud gevoel. Bij een hypo is de kans om in een coma te raken groot. En kan het zelf tot de dood lijden als de omgeving niet snel handelt.  Beide vormen hebben extra aandacht nodig.

 

Oorzaak

 

De oorzaak van diabetes kan van erfelijke aard zijn, maar omgevingsfactoren zoals eetcultuur en leefstijl kunnen ook een grote rol spelen (zie filmpje).  Bijvoorbeeld de kans op het ontwikkelen van diabetes type 2 kan door ernstig overgewicht worden verhoogd. Met name orgaanvet (onzichtbaar) is de grote boosdoener. Wanneer er te veel orgaanvet aanwezig is betekent dit dat er te veel vet om de organen zit. De pancreas of alvleesklier is ook een orgaan. Wanneer er te veel vet om de pancreas zich ontwikkeld kan die moeilijk insuline produceren. Hierdoor kan diabetes zich gaan ontwikkelen.

 

Genetisch vorm

Diabetes kan van erfelijke aard zijn. Dit betekent wanneer diabetes in de familie voorkomt de kans groot is om het ook te krijgen.  Men spreekt dan van aanleg voor een bepaalde aandoening. Hoe nauwer de familieleden verwant zijn hoe groter de kans om aanleg te erven. Zie onderstaande tabel voor een beter overzicht hoe erfelijke aard wordt beschreven.

 

Type 1

Type 2

Als broer of zus diabetes heeft 1-8%

Als vader of moeder diabetes heeft 1-4%

Als neef of nicht diabetes heeft 1-2%

Bij eeneiige tweelingen 23-50%

 

Als broer of zus diabetes heeft15-20 %

Als vader of moeder het heeft10-20 %

Als beide ouders diabetes hebben40 %

Als neef of nicht het heeft6-10 %

Bij eeneiige tweelingen70-90 %

Bron: www.erfelijkheid.nl

 

Verschillende vormen van Diabetes

Er bestaan verschillende vormen van Diabetes.

Type1 komt vooral voor bij jongeren. Bij deze type maakt het lichaam geen insuline aan waardoor men meteen de insuline van buiten af moeten spuiten. Deze vorm kan van erfelijk aanleg zijn, maar er kunnen ook andere factoren een rol spelen.

Type 2 komt vaker voor en werd vroeger ouderdom diabetes genoemd. Tegenwoordig heeft het niets meer te maken met ouderdom. Een van de oorzaken is dat men slechte voedingskeuzes maakt en weinig beweegt. Ook hier kunnen erfelijke factoren een rol spelen.

Zwangerschapsdiabetes komt voor bij vrouwen in de zwangerschapsperiode.  Ook bij deze vorm heb je klachten van vermoeidheid, vaak plassen en veel drinken. De gevolgen van onbehandelde zwangerschapsdiabetes kunnen lijden tot geboorte van te grote baby’s die de bevalling kunnen bemoeilijken en zelfs gevaarlijk voor moeder en kind kunnen zijn. De oorzaak van zwangerschapsdiabetes heeft te maken met de zwangerschapshormonen.  Door deze hormonen heeft het lichaam meer insuline nodig om de suikers uit de voeding te verwerken. Maar bij zwangerschapsdiabetes reageert het lichaam minder goed op de insulinetoevoer waardoor er meer glucose in het bloed blijft en klachten optreden.

Tijdens de zwangerschapsperiode worden deze moeders goed begeleid door de internist, diabetes verpleegkundige en diëtist.  Dit is nodig om te voorkomen dat een te grote baby wordt geboren en de kans om later diabetes type 2 te ontwikkelen te verkleinen. Uit onderzoek blijkt dat de helft van de vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad 5 tot 10 jaar later diabetes type 2 kunnen krijgen en dat van alle zwangerschappen 3-5% zwangerschapsdiabetes kan ontwikkelen.

Mody is een type diabetes die vooral bij jongeren kan voorkomen. De afkorting MODY betekent Maturity-Onset-Diabetes of the Young. Het is een autosomaal dominant erfelijke vorm van diabetes, een milde vorm van diabetes die lijkt op type 2.  Autosomaal dominant erfelijke vorm heeft betrekking op genetische overerving van beide ouders. iedereen erft de helft van een gen van vader en moeder. Bij autosomaal overerving is de foute helft van een gen sterker dan de goede. Dit is bepalend bij erven van ziekte van een van de ouders. (zie afbeelding en filmpje). Bij deze vorm reageert de alvleesklier of pancreas niet goed op de bloedglucosegehalte waardoor de glucose in het bloed stijgt. Tevens is de alvleesklier niet instaat om voldoende insuline te produceren.

MIDD is een type diabetes waarbij ook vaak doofheid ontstaat.  Deze vorm kan zowel bij type 1 als type 2 voorkomen. MIDD betekent Maternally inherited diabetes and deafness.  De oorzaak is verandering in het erfelijk materiaal van de mitochondriën.  Mitochondriën hebben betrekking op de energievoorziening in de lichaamscellen. Bij deze vorm reageert de alvleesklier niet voldoende en produceert moeilijk of te weinig insuline. Hierdoor stijgt de suikers in het bloed. Deze vorm komt vaak voor in de leeftijdsgroep tussen 30e en 40e levensjaar. Over het algemeen hebben mensen met deze vorm van diabetes geen overgewicht, maar vaak ondergewicht.  Overige kenmerkende klachten die kunnen optreden zijn zwakke spieren, oogproblemen en nierproblemen. Genetisch kan deze vorm via de eicel van de moeder worden doorgegeven aan de kinderen.

LADA is een type diabetes net als type 1, maar dan op latere leeftijd ontwikkeld.  LADA betekent Latent Auto-immune Diabetes in Adult. De symptomen kenmerken zich onder andere door veel plassen en vermoeidheid. De oorzaak van deze vorm  ontstaat doordat het eigen afweersysteem zich tegen de pancreas richt en de productie van insuline belemmert of vermindert. Multiculturele overerving kan een grote rol spelen.

 

Naast alle bovengenoemde type diabetes is er nog één type diabetisch-achtige vorm, Diabetes Insipidus (DI). Bij deze vorm maken de nieren te veel urine. De symptomen zijn veel plassen. Het lichaam kan niet genoeg vocht vasthouden. Deze vorm kan aangeboren zijn, maar kan ook op latere leeftijd door een ziekteproces optreden, bijvoorbeeld door een tumor. Ik gaf reeds aan dat het een diabetisch-achtige vorm is omdat het eigenlijk niets met diabetes mellitus te maken heeft maar er wel op lijkt.

 

Complicaties van diabetes mellitus

  • Ogen; door diabetes kunnen de vaten in de ogen worden aangetast waardoor slechtzicht optreedt. In het ergste geval kan blindheid ontstaan.
  • Nieren: de nieren werken als een filter en voeren afvalstoffen uit het bloed af via de urine. Wanneer de nieren door diabetes beschadigd raken kunnen de afvalstoffen moeilijk afgevoerd worden. Dit wordt diabetische nefropathie genoemd. Wanneer niet op tijd wordt ingegrepen kan dit lijden tot ernstige nierschade met dialyse als gevolg. Bij dialyse neemt een externe machine de functie van de nieren. Hierbij wordt de patiënt wekelijks aan de machine gekoppeld  om zodoende het bloed te filteren van afvalstoffen. Deze behandeling verlengt de kwaliteit van leven voor de patiënt.
  • Zenuwen: Door diabetes kunnen de bloedvaatjes minder goed werken en de zenuwen aantasten waardoor neuropathie (ziekte van de zenuwen) zich kan  ontwikkelen. De symptomen zijn pijn, tintelingen, gevoelloosheid, veel zweten, minder gevoel en minder spierkracht in de benen of minder goed in evenwicht.
  • Voeten: door diabetes kunnen de bloedvaatjes en zenuwen in de voeten beschadigd raken.  Door de beschadigde zenuwen (neuropathie) is het gevoel in de voeten sterk vermindert tot zelfs afwezig. Hierdoor neemt het  risico op voetulcera (zweertjes) toe. En door de slechte doorbloeding geneest de wond vaak langzaam. Deze combinatie aan factoren kunnen in het ergste geval lijden tot been amputatie. In de One Stop Shop  wordt naar al deze aspecten van diabetische wonden gekeken om zodoende amputatie te voorkomen.
  • Seksualiteit: door diabetes kunnen zowel bij vrouwen als bij mannen op seksueel gebied problemen ontstaan. Vrouwen kunnen een droge en pijnlijke gevoel ervaren tijdens seksueel contact. Tevens hebben ze vaker last van infecties van de urinewegen en vaginale schimmelinfecties. Bij mannen krijgt een groot deel te maken met erectieproblemen. Dit komt door vernauwde bloedvaatjes en zenuwaantasting.

 

Overige complicaties die ook voorkomen maar weinig over gesproken wordt zijn: Maag -en darmklachten, huiduitslag, hersenen (dementie), depressie en gewrichtsproblemen.

 

Het is belangrijk om het actief voorkomen van deze complicaties serieus te nemen. Wanneer men diabetes heeft voelt men zich in principe goed, “denkt  men”. En het leven gaat gewoon verder. Maar bij diabetes kunnen de complicaties zich ontwikkelen, ook al voelt men zich goed. Het wordt daarom ook wel “de silent killer” genoemd.  Het is daarom van groot belang om zich jaarlijks te laten screenen en de controles niet te verzuimen.

 

 

 

Bron:

http://www.erfelijkheid.nl/ziektes/diabetes-type-1 

http://www.erfelijkheid.nl/erfelijkheid/multifactori%C3%ABle-overerving

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11953758

http://www.diabetesfonds.nl/artikel/geschiedenis-van-diabetes

http://www.eendiabetes.nl/Inspiratie/TabId/251/ArtMID/1134/ArticleID/98/De-geschiedenis-van-diabetes.aspx

http://www.pbs.org/wgbh/aso/databank/entries/dm22in.html